IJsberenblogs bewijzen gapend gat tussen feiten en meningen in klimaatdiscussie

Debat tussen tegenpolen

29 november 2017

Klimaatdiscussies op sociale media hebben veel invloed. Een internationaal onderzoeksteam - onder leiding van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en met onder anderen UvA-onderzoeker Peter Roessingh - bewijst in BioScience dat klimaatblogs over iconische ijsberen en zeeijs in twee aparte groepen uiteenvallen. Hierbij matcht de mening van ontkenners van klimaatverandering niet met de door hen aangehaalde wetenschappelijke feiten. Iets waar veel argeloze lezers zich niet van bewust zijn.

IJsberen en terugtrekkend zeeijs zijn iconen geworden in het zwart-witte debat rond klimaatverandering. Door zich op deze iconen te concentreren, kunnen ‘ontkenners’ proberen alle kennis rond klimaatverandering onderuit te halen.

‘We vonden een groot gat tussen de wetenschappelijke feiten plus de op wetenschap gebaseerde blogs aan de ene kant, en de opinie in blogs van klimaatsceptici aan de andere kant’, zegt initiatiefnemer en eerste auteur Jeff Harvey van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). ‘En dat is een heel gevaarlijk gat, omdat miljoenen mensen deze blogs lezen.’

Naar elkaar verwijzen

De onderzoekers analyseerden 90 internationale klimaatblogs naast 92 wetenschappelijke artikelen op dit terrein. Hoewel 45 klimaatsceptische blogs zeggen dat ze zich baseren op de wetenschap, blijken ze totaal niet te overlappen met de wetenschappelijke bewijzen. In plaats daarvan verwijzen ze naar andere, soortgelijke blogs. En 80% baseert zich zelfs op één blog in het bijzonder. De auteur daarvan heeft, zoals Harvey het omschrijft ‘geen eigen onderzoek gedaan en ook geen peer-reviewed artikelen geschreven over ijsberen.’

Dat het ook anders kan, bewijzen de 45 blogs die wèl echt op de bewijzen uit de wetenschappelijke literatuur blijken te zijn gebaseerd. Tussen die twee groepen of ‘kampen’ in zit eigenlijk niks.

Coauteur Peter Roessingh, verbonden aan de Evolution & Population Biology-groep van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED) van de UvA, droeg bij aan de statistische analyse. Hij vertelt: ‘Het lijkt bijna gek om een statistische analyse te doen voor een dataset die geen twijfel overlaat. Het leek ons echter belangrijk om in deze ‘gepolariseerde’ discussie de gegevens objectief te verwerken. Een groot deel van de informatie beschikbaar voor het algemeen publiek heeft geen wetenschappelijk basis. De belangrijkste boodschap van ons artikel is dan ook dat we daar dringend iets aan moeten doen, en wetenschappers van zich moeten laten horen in het publieke debat en misinformatie direct moeten weerleggen.’

Van ecoloog tot psycholoog

Een heel diverse groep wetenschappers voerde het onderzoek uit. Van ecoloog tot psycholoog, van ijsbeeronderzoeker tot wetenschapscommunicator en klimaatwetenschapper. Het internationale team vertegenwoordigt zes landen en leeftijden van jong tot oud. Onder de auteurs zijn veel Nederlanders te vinden, en ook bekende namen zoals Michael Mann – van de zogenoemde ‘hockeystick’-grafiek.

Hun advies verwoordt Harvey zo: ‘Wetenschappers, kom naast je onderzoek in actie via de sociale en andere media om de foute informatie te helpen stoppen. Vertel direct aan de mensen wat er wel duidelijk is en focus niet op wat er nog onderzocht moet worden.’

Publicatiegegevens

Jeffrey A. Harvey, Daphne van den Berg, Jacintha Ellers, Remko Kampen, Thomas W. Crowther, Peter Roessingh, Bart Verheggen, Rascha J. M. Nuijten, Eric Post, Stephan Lewandowsky, Ian Stirling, Meena Balgopal, Steven C. Amstrup, and Michael E. Mann: ‘Internet Blogs, Polar Bears, and Climate-Change Denial by Proxy’, in: BioScience (29 November 2017 online).
Doi:10.1093/biosci/bix133

NIOO-KNAW

Gepubliceerd door  UvA Persvoorlichting